Questo è un testo redazionale, da considerare come semplice ausilio per la lettura dei testi elencati.
Ove non diversamente indicato, le definizioni vengono da → Du Cange et al., Glossarium mediæ et infimæ latinitatis, Niort 1678 sqq.
Sono qui compresi alcuni termini ricavati dalle seguenti opere:
- E. Durando, Cartario dei monasteri di Grazzano, Vezzolano, Crea e Pontestura, Pinerolo 1908
- Sugerii Abatis S. Dionysii, P.L. 186:
- Liber de rebus in administratione sua Gestis
- Libellus de consecratione Ecclesiæ a se ædificata
A B C D F G H K L M O P Q R S W Z
A
- Arimanni e derivati → Herimanni
B
- Bancus Banco, con vari significati, tra cui:
- Scranno del giudice
- Banco del mercato; da cui bancaticum, tassa dovuta al signore per il diritto di tenere banco al mercato
- Bancus salis Crassum frustum salis
C
- Carreria Via
- Carruca Aratro.
- Carracata terrae, carrucata, carruca Quantum carruca seu aratro per annum arari potest.
- Commissarii Apud Italos dicuntur Executores testamentorum. Commissarius Generatim is est, cui negotium quoddam curandum creditur, v.g. causa disceptanda, lis dirimenda, tuenda in provinciis Regis auctoritas etc.
- Contile Dominium, Comitatus; Italis enim Conte, est Comes.
- Correarius Funzionario di medio grado nelle istituzioni ecclesiastiche e civili.
- Corrigiarius Corrigiarum faber, Italis Coreggiaio.
D
- Divalis, Dibalis Divinus.
- Divalis lex, præceptum divale, sanctio divalis Pro edicto Imperatoris;
- Divalis pagina Appellatur Edictum seu Diploma imperatoris
E
- E_VOC
F
- Faderfium Vox Longobardorum... Sunt igitur Faderfia, dona, quæ pater filiæ, quam nuptui dat, in dotem concedit. Vox deducta a Saxonico fæder, aut Germanico, Fader, i.e. pater, et Erf, hæreditas, quasi dicas, paterna hæreditas.
G
- Grafio, graffio, graphio, gravio Teutonice graef, grave, grefe, gerafe, comes, præses, præfectus.
- Granea, grania, grangia, grangea, granchia Gragia, Locus seu ædes, ubi grana frumentaria reconduntur; prædium, villa rustica
H
- Herimanni, heremanni, arimani, arimanni Nella società longobarda, uomini liberi di condizione inferiore, armati agli ordini dei conti e di altre autorità.
— Arimania, arimannia Obligatio in vassallis, eundi in exercitum. - Homenesco Promissio sacramento firmata, obsequium fide vassalli assertum.
- Hominium Servitium, seu obsequium, quod homo, seu cliens, vel servus, domino suo præstare tenetur.
I
- I_VOC
K
- Kalendaticum Præstatio, quæ Januarii Kalendis fiebat.
L
- Leuca, leuga, lewa Vox et mensura itineraria Gallica, 1500. passuum. Le fonti danno diverse equivalenze, in piedi e passi. It. lega
M
- Marca Moneta di valore variabile, a seconda delle situazioni, da due terzi a una e mezza libra d'argento
- Molta Pensitatio quam a vassallis exigit dominus pro frumenti molitura in molendinis suis.
- Moneta baronum Dicitur jus cudendæ Monetæ, quod Principes ac Barones interdum vassallis suis concesserunt, vel quod ii usurparunt, dum bella civilia vigerent.
- Stampensis Moneta Dominorum Stamparum, in agro Aurelianensi.
N
- N_VOC
O
- Offersio, Offertio Oblatio
P
- Prada, preda Pratorum series, gallis, prée, prerie
Q
- Quadraria Lapidicina, unde quadrati lapides eruuntur
R
- Ramata Pergola; baldacchino di rami intrecciati
S
- Sturio Storione, sulla cui pesca gravavano diversi vincoli e obblighi
T
- T_VOC
U
- U_VOC
V
- V_VOC
W
- Warantus Qui alteri tenetur ad evictionem; Aliquando significat eum, qui cavet de evictione, aliquando ipsam cautionem, quæ alias etiam Warantia dicitur
— Warandare, varentare, varrentare Cavere ab evictione, spondere, præstare, defendere, auctorem esse
Z
- Zerbidum, zerbium, zerbus Locus herbosus.